اخبار
پیوند صنعت و محیطزیست در بابک مس ایرانیان
۲ آذر ۱۴۰۴
پنل تخصصی «فناوری بیولیچینگ» که در غرفه گروه میدکو در بیستودومین نمایشگاه بینالمللی متالورژی (ایرانمتافو) برگزار شد، با استقبال گسترده فعالان صنعت، صاحبنظران، پژوهشگران و دانشگاهیان همراه بود. در این نشست علمی ـ صنعتی، مهندس محمد منصوری (رئیس واحد تحقیق و توسعه شرکت بابک مس ایرانیان)، دکتر ابوالقاسم عطایی (استاد تمام دانشگاه تهران و مشاور مدیرعامل) و مهندس علیرضا صابر (مشاور مدیرعامل) به تشریح دستاوردها، تجربیات و چالشهای فناوری بیولیچینگ در کشور پرداختند.
۱. نگاه علمی به منابع مس و ضرورت روشهای نوین استخراج
در ابتدای نشست، مهندس منصوری با توضیح طبقهبندی جهانی منابع مس بیان کرد که حدود ۸۰ درصد ذخایر مس جهان سولفیدی و ۲۰ درصد اکسیدی هستند. وی با اشاره به چالش انحلالپذیری پایین کانیهای سولفیدی در اسید سولفوریک، بر ضرورت بهرهگیری از روشهای نوآورانه همچون هیدرومتالورژی و بهویژه بیولیچینگ تأکید کرد.
۲. چالشهای زیستمحیطی روشهای سنتی صنعت مس
وی با اشاره به پیامدهای زیستمحیطی روش پیرومتالورژی (ذوب)، گفت: انتشار گازهای SO₂، CO₂ و فلزات سنگین مانند سرب، روی و آرسنیک از مهمترین معضلات این روش است.
او با استناد به گزارش «مرکز تحقیقات کیفیت هوا و تغییر اقلیم دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی» خاطرنشان کرد که تنها در سال ۱۴۰۳، آلودگی هوا بیش از ۳۵ هزار مرگ زودرس و ۱۴ میلیارد دلار خسارت اقتصادی در کشور ایجاد کرده که لزوم حرکت به سمت فناوریهای پاک را دوچندان میکند.
۳. بیولیچینگ؛ فناوری پاک، اقتصادی و آیندهساز
در بخش بعد، مهندس منصوری به معرفی جامع فناوری بیولیچینگ پرداخت؛ روشی مبتنی بر فعالیت باکتریهای اکسنده که بدون نیاز به مواد شیمیایی گرانقیمت، فرآوری کنسانتره سولفیدی را ممکن میکند.
وی ۶ مزیت کلیدی این فناوری را چنین برشمرد:
مصرف بسیار کم مواد شیمیایی
حداقلسازی آلایندههای زیستمحیطی
کاهش هزینههای عملیاتی
امکان فرآوری ذخایر کمعیار
توسعهپذیری بالا
مناسب برای کشورهای در حال توسعه
او افزود: «ارزش بازار جهانی بیولیچینگ اکنون به ۱۰ میلیارد دلار رسیده و پیشبینی میشود تا سال ۲۰۳۳ به ۲۱ میلیارد دلار افزایش یابد. شیلی با سهم ۴۱ درصدی پیشتاز این فناوری در جهان است.»
۴. بابک مس ایرانیان؛ بزرگترین تولیدکننده کاتد دنیا با روش تانکبیولیچینگ
مهندس منصوری در ادامه اعلام کرد:
«بابک مس ایرانیان نخستین و بزرگترین تولیدکننده کاتد مس در جهان است که بهصورت کاملاً صنعتی و ۱۰۰ درصد با فناوری تانکبیولیچینگ فعالیت میکند.»
ظرفیت سالانه این کارخانه:
۲۳۰ هزار تن مصرف کنسانتره
۵۰ هزار تن تولید کاتد گرید A
وی افزود: «این فناوری انحصاری است و پتنت آن به نام شرکت بابک مس ایرانیان در ایران و چندین کشور ثبت شده است.»
۵. جزئیات فنی فرآیند تانکبیولیچینگ در بابک مس
برخی ویژگیهای فنی فرایند شامل:
بهرهگیری از ۱۸ بیوراکتور سهمیلیونلیتری
تقسیم مخازن به پرایمری و سکاندری
زمان ماند ۷ تا ۱۰ روز
۹۷ درصد انحلال مس در کنسانتره
کنترل لحظهای دما، pH، ORP، اکسیژن محلول
هوادهی از کف مخازن
انتقال ثقلی محلول بین مخازن
ارسال محلول باردار به واحدهای SX/EW
۶. مزایای اختصاصی فناوری تانکبیولیچینگ در بابک مس
فرآوری کنسانترههای با پیریت بالا
انعطافپذیری در عیار خوراک
راندمان ۹۴ درصدی تولید کاتد
بازیابی عناصر ارزشمند همراه
عدم وابستگی تکنولوژیک
حداقل آلایندگی محیطزیست
امکان تولید اسید از کیک بیولیچینگ (در فاز R&D)
۷. برنامههای توسعهای بابک مس در آینده
بابک مس ایرانیان برای ادامه پیشتازی در فناوری بیولیچینگ، اقدامات مهمی را دنبال میکند:
▪ تأمین پایدار خوراک
احداث کارخانه فلوتاسیون چاهفیروزه با همکاری شرکت ملی صنایع مس ایران.
▪ ارتقای راندمان
افزایش راندمان لیچینگ از ۹۲ به ۹۴ درصد با اقدامات تحقیقاتی.
▪ بازیابی ثانویه مس
احداث کارخانه بازیابی مس از کیکها با هدف ۹۷ درصد بازیابی کل مس ورودی.
▪ هوشمندسازیهای فرآیندی
توسعه سامانههای هوش مصنوعی و فناوری تشخیص و شمارش باکتریها در R&D.
۸. دیدگاههای علمی و تجربی مدعوین پنل
دکتر ابوالقاسم عطایی
او با اشاره به چالشهای اولیه این فناوری اظهار کرد:
«اجرای بیولیچینگ در این مقیاس صنعتی برای نخستین بار در جهان انجام شده و تثبیت آن حاصل تلاش شبانهروزی متخصصان بوده است.»
وی از رفع بخش عمده چالشهای خوردگی و بازیابی فلزات گرانبها خبر داد.
مهندس علیرضا صابر
وی با تأکید بر صرفه اقتصادی این فناوری گفت:
«بیولیچینگ بهدلیل مدولار بودن، گزینهای ایدهآل برای توسعه معادن کوچک و متوسط است و مزیت رقابتی ویژهای برای مناطق معدنی ایجاد میکند.»
۹. جمعبندی
برگزاری این پنل تخصصی در نمایشگاه ایرانمتافو نشان داد که بابک مس ایرانیان نهتنها در حوزه تولید صنعتی، بلکه در عرصه تحقیق و توسعه، بومیسازی فناوریهای نوین و توسعه راهکارهای سبز پیشگام است.
حرکت به سمت فناوریهای پاک و پایدار مانند بیولیچینگ، مسیر جدیدی برای کاهش اثرات زیستمحیطی، افزایش بهرهوری و خلق ارزش اقتصادی پیشروی صنعت مس ایران قرار داده است.
